Veelgestelde vragen asielopvang

De Spreidingswet zorgt ervoor dat alle gemeenten in Nederland meewerken aan de opvang van asielzoekers. In Overijssel controleert de Commissaris van de Koning of dit goed gebeurt. Gemeenten die niet meewerken, kunnen hun zeggenschap verliezen.

Wat betekent dit voor Haaksbergen? 

De gemeenteraad zei eerder: “Doe wat kan, niet wat moet.” Maar door de grote opvangnood is meewerken nu verplicht. Haaksbergen wil zelf de regie houden en samen met inwoners de wet uitvoeren.

• Haaksbergen moet 129 asielzoekers opvangen.
• Nu worden 34 alleenstaande minderjarige asielzoekers opgevangen aan de Molenstraat. In 2026 verhuizen zij naar de Van Brakelstraat, waar plek is voor 50 jongeren.
• Er moeten daarnaast nog 79 mensen worden opgevangen. Wie dat zijn, wordt bepaald samen met het COA. Gemeenten kiezen vaak voor gezinnen, maar dat hangt af van wie er aankomt in Ter Apel.

Asielzoeker

Iemand die in Nederland komt en vraagt om bescherming. Deze persoon heeft nog geen verblijfsvergunning. De overheid onderzoekt of hij of zij mag blijven.

Vluchteling

Iemand die moet vluchten uit zijn land vanwege oorlog, geweld of vervolging. Als de overheid vindt dat deze persoon echt gevaar loopt, krijgt hij of zij een verblijfsvergunning. Dan is die persoon officieel een vluchteling.

Statushouder

Iemand die een verblijfsvergunning heeft gekregen en dus in Nederland mag blijven. Deze persoon mag wonen, werken en meedoen in de samenleving.

Je mag in Nederland blijven als je in het land van herkomst gevaar loopt door oorlog, geweld of vervolging. Armoede, honger, natuurrampen en andere redenen zijn geen reden voor een verblijfsvergunning. De meeste asielzoekers die nu hier asiel aanvragen, krijgen een verblijfsvergunning. Er zijn weinig aanwijzingen voor ‘bijstandstoerisme’. Veel migranten, vaak jong, blijken niet goed op de hoogte te zijn van onze sociale voorzieningen. Uit onderzoek blijkt dat de meeste vluchtelingen bij vertrek niet weten waar ze naar toe vluchten, maar dat onderweg bepalen of hier per toeval terecht komen. De aanwezigheid van familie en bekenden, veiligheid en kansen spelen een rol. (bron: website van COA)

Op de website van COA vindt u een pagina met wat waar is over asielopvang. 

Een asielzoeker mag in Nederland werken. De asielaanvraag moet dan wel minstens 6 maanden in behandeling zijn. Werken kan alleen als de werkgever een tewerkstellingsvergunning (TWV) heeft. Er is geen beperking in het aantal weken dat een asielzoeker per jaar mag werken. (bron: website Nederlandse Arbeidsinspectie)

Het COA heeft verschillende soorten reguliere opvanglocaties:

• Asielzoekerscentra (azc)
• Kleinschalige opvang
• Gespecialiseerde opvang (voor bijvoorbeeld alleenstaande minderjarige vreemdelingen)

AZC

Een AZC heeft meestal ruimte voor 300 tot ongeveer 1.500 personen en voorzieningen voor educatie en zorg. Dit is voor Haaksbergen niet aan de orde.

Kleinschalige opvang

Met reguliere kleinschalige opvang bedoelt het COA-locaties van rond de 150 plekken of minder en met de looptijd van bij voorkeur meer dan vijf jaar. Er zijn twee basisvarianten; een dependance in de buurt en als die er niet is een zelfstandige locatie. Voor Haaksbergen geldt dat er een dependance in de buurt is. Op kleinschalige locaties wonen bewoners zelfstandiger dan op een azc omdat er geen vaste begeleiding aanwezig is en ze voor bijvoorbeeld een doktersbezoek, taallessen of recreatie of naar de hoofdlocatie of gemeentevoorzieningen gaan. Het COA selecteert de bewoners. Vanaf 100 bewoners is er permanente beveiliging aanwezig. 

Amv-opvang

Alleenstaande minderjarige vreemdelingen worden opgevangen in kleinschalige opvanglocaties. De jongeren worden intensief begeleid bij hun ontwikkeling naar volwassenheid. Dat betekent dat er 24/7 begeleiding aanwezig is. Amv-opvang is dus een heel andere opvangvorm dan reguliere kleinschalige opvang waar bewoners zelfstandig wonen. Het COA werkt voor de opvang van amv’ers gewoonlijk met locaties waar tussen de 50 en 80 jongeren worden opgevangen.

Voor alle locaties geldt dat de bewoners doorstromen, over het algemeen komen en gaan de bewoners afhankelijk van hun procedure.

Reguliere asielzoekers en amv’ers worden niet in hetzelfde pand opgevangen. Wel kunnen er op één locatie, in twee panden amv’ers en reguliere asielzoekers worden opgevangen. Door de combinatie met amv’ers is er dan permanente beveiliging op zo’n locatie.

Locatie-eisen COA

Basiseisen voor gebouwen en terreinen

• Leegstaand vastgoed (bij voorkeur bestemming wonen of maatschappelijk vastgoed);
• Bestaande gebouwen moeten met een redelijke investering geschikt gemaakt kunnen worden voor bewoning.
• Terreinen groter dan 3000 m2
• Voor reguliere locaties bij voorkeur een minimale gebruiksduur van vijf jaar.

Specifieke eisen woonvoorzieningen jongeren

• Bij voorkeur bestemming ‘wonen’ of ‘maatschappelijk vastgoed’
• Op fietsafstand van het centrum van de stad of een opvanglocatie in de buurt
• In of dicht bij een woonwijk
• Op korte termijn beschikbaar.

Er worden in Haaksbergen verschillende groepen nieuwkomers opgevangen:

• Oekraïners
  Op verschillende plaatsen in Haaksbergen is opvang voor Oekraïners. Zoals de chalets aan de Volmer, Goorsestraat en Bartokstraat. Ook wonen er gezinnen in huurhuizen.
• Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv'ers)
  Deze groep wordt opgevangen in het voormalige hotel Morssinkhof aan de Molenstraat. In april 2026 verhuizen de amv'ers naar de Van Brakelstaat. Ze komen in het pand waar het Assink lyceum heeft gezeten.  Er is plek voor maximaal 50 amv'ers.  
• Statushouders
  Voor statushouders die nog wachten op een woning zijn er doorstroomlocaties ingericht. Voor alleengaande statushouders gaat het om kamerbewoning. Gezinnen kunnen tijdelijk een plek krijgen in een deel van het Wiedenbroek of in een tijdelijk beschikbare woning.

Daarnaast moet de gemeente meer asielzoekers opvangen. Er wordt gewerkt aan de opvang van in totaal 129 asielzoekers, inclusief amv’ers. Dat is het aantal dat verplicht is gesteld door de Spreidingswet. Op 18 maart 2026 wordt een referendum gehouden over de criteria voor een locatie voor asielopvang. Daarna besluit het college over de locatie voor asielopvang. Deze locatie is in principe voor vijf jaar.

Ja. Inwoners met een pand of terrein kunnen zich melden via opvang@haaksbergen.nl. De gemeente gaat dan in gesprek, als de eigenaar wil verkopen of verhuren.

De gemeente heeft een wettelijke en sociale taak om speciale doelgroepen zoals statushouders, ouderen en jongeren huisvesting te bieden. De woningnood blijft voor iedereen even groot. De gemeente werkt hierin nauw samen met woningcorporatie Domijn. De gemeente kiest bewust voor leegstaande panden als doorstroomlocatie voor statushouders, om de druk op de reguliere woningvoorraad van Domijn zo klein mogelijk te houden.

In principe draagt het COA alle kosten van een azc. Een gemeente kan wel tegemoetkoming in de voorbereidingskosten ontvangen voor de opening van een nieuw opvangcentrum. Overige regelingen zijn specifiek per locatie en staan op de website van COA.

Gemeenten met een azc krijgen daarvoor extra geld van de Rijksoverheid. Bijvoorbeeld om onderwijs te regelen voor de kinderen van asielzoekers. Deze vergoedingen zijn een tegemoetkoming in de extra kosten en afhankelijk van hoeveel vluchtelingen we opvangen, voor welke periode en of er alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv’ers) bij zijn. Lees er meer over op de website van de Rijksoverheid

Als de gemeente een gebouw verhuurt aan het COA, dan is dat gewone huur en valt buiten deze vergoedingen.

Gemeenten die vrijwillig méér opvangplekken aanbieden dan verplicht, kunnen een specifieke uitkering (SPUK) krijgen. Deze uitkering is vrij te besteden, dus niet alleen voor opvang.

De hoogte hangt af van het aantal extra plekken:

• Minder dan 100 extra plekken: €1.000 per plek

De uitkering geldt alleen voor duurzame opvangplekken die boven de wettelijke taakstelling liggen.

De gemeente verdient geen geld aan de opvang van statushouders. Het kabinet wil dat gemeenten tijdelijke woonplekken maken voor statushouders. Daar kunnen zij wonen totdat ze een vaste woning krijgen. Ze betalen huur of een vergoeding en kunnen alvast beginnen met inburgeren. Gemeenten krijgen € 60 per dag subsidie voor elke plek in zo’n tijdelijke locatie. Ook kunnen ze geld krijgen om een gebouw hiervoor geschikt te maken. Deze subsidie geldt maximaal 1 jaar per statushouder. Blijft iemand langer, dan stopt de subsidie. Als een statushouder verhuist en er komt een nieuwe statushouder, dan begint de subsidie opnieuw. Gemeenten mogen dit tot 3 jaar gebruiken. Naast huisvesting moet de gemeente ook inburgering, begeleiding en andere vormen van ondersteuning betalen. Dat kost veel geld. Daarom is er geen sprake van winst of een verdienmodel.