Veelgestelde vragen referendum

Een referendum is een stemming onder inwoners over een besluit van een gemeente. In dit geval: over de voorwaarden waaraan een locatie voor asielopvang moet voldoen. De uitslag van de stemming is een zwaarwegend advies voor de gemeente.  

De Vereniging Belanghebbenden AZC Haaksbergen heeft op 23 oktober 2025 een verzoek tot een referendum ingediend bij de gemeente. Ze wilden dat er een referendum komt over de criteria voor de locatiekeuze van asielopvang in Haaksbergen.  Zo wordt duidelijk wat de inwoners van Haaksbergen vinden van de gekozen criteria. Daarvoor overhandigden zij de burgemeester 1872 handtekeningen. Er waren 574 handtekeningen nodig.

Over zo’n verzoek beslist de gemeenteraad. Het college van Burgemeester en Wethouders adviseerde de gemeenteraad om het verzoek niet toe te staan. Het college gaf aan dat de gemeente volgens de landelijke Spreidingswet opvang moet bieden aan asielzoekers. Het college beschouwt dit als een ‘zwaarwegend maatschappelijk belang’. Daarnaast vond het college dat in het verzoek geen duidelijke referendumvraag stond die het besluit zou kunnen veranderen.  

De gemeenteraad besloot op 30 oktober 2025 dat het referendum er toch moest komen. Een meerderheid van de raad vond dat het verzoek aan de voorwaarden voldeed en dat inwoners van Haaksbergen met een referendum inspraak moeten kunnen leveren.

Het referendum wordt op 18 maart 2026 gehouden, tegelijk met de gemeenteraadsverkiezingen.

Het referendum gaat over verschillende voorwaarden waaraan een locatie voor asielopvang moet voldoen. De vragen gaan over de keuze voor een of meerdere locaties, de ligging van een locatie en de relatie met plannen voor woningbouw.

Nee, het referendum gaat over de criteria voor een locatie voor asielopvang. De gemeente is verplicht om asielzoekers op te vangen. Dit is vastgelegd in de landelijke Spreidingswet. En een referendum mag niet gaan over de uitvoering van een wettelijke taak. Dat de Spreidingswet geldt is een politiek besluit dat in Den Haag is genomen. Ook over het aantal asielzoekers dat een gemeente moet opvangen wordt besloten in Den Haag.

Er worden u vier vragen voorgelegd. Deze vragen vindt u hier op deze pagina. 

Als minstens 40% van de mensen die mogen stemmen ook echt heeft gestemd.

Het is een ‘raadgevend’ referendum. Nederland kent geen bindend referendum. Dit betekent dat de inwoners de gemeenteraad een advies geven. Zo'n advies is een belangrijke vorm van inspraak, die kan worden meegewogen in de verdere besluitvorming. Wel blijft het een beslissing van gemeenteraadsleden of ze de uitslag geheel of gedeeltelijk opvolgen of niet.

In september 2025 hield de gemeente Haaksbergen een peiling op samenhaaksbergen.nl. In deze peiling kon iedereen al zijn mening geven over onderwerpen die te maken hebben met de komst van een asielopvang. Door de vier vragen van het referendum te beantwoorden geeft u de gemeenteraad advies over het besluit dat de gemeente moet nemen. Deze vragen zijn opgesteld door een onafhankelijke vraagstellingscommissie en niet door de gemeente.    

U beantwoordt de vragen door het vakje voor dat antwoord met een rood potlood in te kleuren. Als u per vraag één vakje rood kleurt is dat een geldige stem en telt uw antwoord mee bij de einduitslag. Als u bij een vraag meerdere vakjes rood kleurt, is uw stem voor deze vraag ongeldig. Als u bij een vraag geen enkel vakje rood kleurt telt dit mee in de einduitslag als een blanco stem op deze vraag.

Een onafhankelijke commissie van drie personen:

• René Torenvlied, voorzitter
• Kustaw Bessems
• Frank Kerckhaert

Zij zitten niet in de gemeenteraad, werken niet bij de gemeente en hebben geen belang bij dit onderwerp. De gemeenteraad heeft deze commissie aangesteld.

Ja. De onafhankelijke vraagstellingscommissie heeft de referendumvragen opgesteld op basis van algemeen erkende vereisten. De vragen zijn daarna gecontroleerd door een onafhankelijke deskundige die geen lid was van de commissie. Ook zijn de vragen getest bij proefpersonen.

De vraagstellingscommissie koos bewust om dit niet mogelijk te maken. Een referendum is geen peiling waarin je je mening geeft. Het is een democratisch middel waarmee inwoners de gemeenteraad adviseren over een besluit. Het antwoord ‘geen mening’ is geen advies aan de gemeenteraad.

Nee, dat is niet mogelijk. Er kan maar één onderwerp het belangrijkst zijn. Het is voor de gemeente belangrijk om te zien welk criterium het zwaarst weegt voor de inwoners.

De vraagstellingscommissie heeft geadviseerd deze term te gebruiken omdat deze voor veel inwoners het duidelijkst is. Het COA spreekt over een kleinschalige asielopvanglocatie omdat het gaat om minder dan 300 opvangplekken.

Deze wordt zo snel mogelijk na 18 maart 2026 bekendgemaakt.  

De gemeenteraad bespreekt op 25 maart 2026 de uitslag en geeft dan een advies aan het college over de criteria voor asielopvang. Het college stelt de criteria vast en neemt daarna een besluit over de locatie. Dit wordt openbaar gemaakt. Dat gebeurt op alle communicatiekanalen van de gemeente. Ook informeren we inwoners dan over de verdere procedure, over de zaken waarover zij mee kunnen praten en op welke manier de gemeente dit organiseert.

Heeft u een inhoudelijke vraag over asielopvang in de gemeente? Mail dan naar opvang@haaksbergen.nl.